Edukacja i system kształcenia wobec wyzwań zielonej transformacji

Zielona transformacja gospodarki w coraz większym stopniu ujawnia niedopasowanie systemu edukacji do potrzeb dynamicznie zmieniającego się rynku pracy. Rozwój odnawialnych źródeł energii, efektywności energetycznej, elektromobilności oraz gospodarki o obiegu zamkniętym wymaga nowych kompetencji, których nie da się wykształcić w oparciu o przestarzałe programy nauczania. Raport dotyczący kompetencji zielonej transformacji jednoznacznie wskazuje, że brak odpowiednio przygotowanych kadr staje się jedną z głównych barier dalszego rozwoju zielonej gospodarki.

Szczególne znaczenie ma edukacja zawodowa i techniczna, która powinna dostarczać praktycznych umiejętności potrzebnych w pracy instalatorów OZE, techników pomp ciepła, audytorów energetycznych czy specjalistów od automatyki budynkowej. Tymczasem wiele szkół branżowych i techników nie dysponuje nowoczesnym sprzętem ani wykwalifikowaną kadrą dydaktyczną, co utrudnia nauczanie aktualnych technologii. Raport podkreśla konieczność stałej aktualizacji programów nauczania oraz ścisłej współpracy szkół z lokalnymi pracodawcami.

Równie ważną rolę odgrywają uczelnie wyższe, które powinny rozwijać kierunki łączące wiedzę inżynierską z kompetencjami cyfrowymi, środowiskowymi i menedżerskimi. Zielona transformacja wymaga specjalistów zdolnych do analizy danych, oceny wpływu inwestycji na środowisko oraz zarządzania złożonymi projektami transformacyjnymi. Coraz większego znaczenia nabiera interdyscyplinarność oraz kształcenie projektowe, oparte na realnych wyzwaniach gospodarczych. Bardzo ważne jest również to aby specjaliści od nowych technologii energetycznych potrafili w przystępny sposób wyjaśniać rzetelnie odbiorcom końcowym tej energii, którzy nie są specjalistami jakie są tego zalety i wady.

Nie można pominąć roli kształcenia ustawicznego. Zielona transformacja zmienia strukturę zawodów, co sprawia, że wielu pracowników musi się przekwalifikować lub uzupełnić swoje kompetencje. Raport wskazuje, że elastyczne formy nauki – kursy, szkolenia modułowe, certyfikacje – są kluczowe dla skutecznego reskillingu i upskillingu. Szczególnie istotne jest wsparcie dla osób z regionów węglowych oraz branż przechodzących restrukturyzację.

Bez systemowych inwestycji w edukację zielona transformacja nie osiągnie zakładanych celów. To właśnie nowoczesny, elastyczny i praktyczny system kształcenia zdecyduje o tym, czy gospodarka będzie dysponowała kompetencjami niezbędnymi do realizacji ambitnych celów klimatycznych i rozwojowych.