Pytania i odpowiedzi

• Czym są technologie niskoemisyjne w budynkach i dlaczego są tak ważne?

Technologie niskoemisyjne to rozwiązania, które pozwalają ograniczyć zużycie energii oraz emisję gazów cieplarnianych w budynkach. Obejmują one m.in. termomodernizację, zastosowanie odnawialnych źródeł energii oraz inteligentne systemy zarządzania energią. Są kluczowe, ponieważ sektor budynków ma istotny wpływ na klimat, a ich modernizacja realnie przyczynia się do poprawy jakości powietrza i realizacji celów klimatycznych.

• Jak inteligentne systemy zarządzania energią wpływają na oszczędności?

Systemy zarządzania budynkiem (BMS Building Management System lub HEMS Home Energy Management System) umożliwiają bieżące monitorowanie i automatyczne sterowanie pracą instalacji, takich jak ogrzewanie, oświetlenie czy wentylacja. Dzięki dostosowaniu ich działania do rzeczywistych potrzeb użytkowników i warunków zewnętrznych możliwe jest ograniczenie strat energii, zmniejszenie kosztów eksploatacyjnych oraz poprawa komfortu użytkowania budynku.

• Czy w systemie net-billing magazyn energii elektrycznej (bateria) jest konieczny?

Nie jest on obowiązkowy, ale w obecnym modelu rozliczeń staje się kluczowy dla rentowności. Bez magazynu oddajesz nadwyżki prądu do sieci w południe (często po niskiej cenie) i odkupujesz je wieczorem (drożej). Posiadanie baterii pozwala na podniesienie tzw. autokonsumpcji – energię wyprodukowaną w dzień zużywasz za darmo po zachodzie słońca. Pozwala to nie tylko obniżyć rachunki, ale też zapewnia zasilanie awaryjne w przypadku przerw w dostawie prądu z sieci.

• Co jest lepsze: drogi magazyn energii elektrycznej czy tańszy bufor ciepła?

Te dwa rozwiązania pełnią inne funkcje i najlepiej działają w duecie. Magazyn elektryczny (bateria) zasila oświetlenie i urządzenia AGD, natomiast bufor ciepła (zbiornik wody) jest niezwykle tanim i skutecznym sposobem na „przechowanie” energii z PV w formie gorącej wody. Dzięki inteligentnemu sterowaniu, pompa ciepła lub grzałka może nagrzać wodę w południe, gdy prąd z paneli jest darmowy, a domownicy skorzystają z tego ciepła wieczorem. To najtańsza metoda na odciążenie baterii elektrycznej w sezonie grzewczym.

• Dlaczego nie warto kupować pompy ciepła o mocy większej niż wynika to z obliczeń („na zapas”)?

To jeden z najczęstszych błędów. Przewymiarowana pompa ciepła w okresach cieplejszych będzie pracować w trybie tzw. taktowania – będzie włączać się i wyłączać co kilka minut. Powoduje to drastyczne skrócenie żywotności kompresora (najdroższej części urządzenia) oraz wyższe zużycie prądu. Prawidłowo dobrana pompa powinna pracować stabilnie przez dłuższe cykle. Dlatego montaż urządzenia musi być poprzedzony rzetelnym obliczeniem strat ciepła budynku, najlepiej już po wykonaniu termomodernizacji.

• Czym różni się wodór zielony od innych rodzajów wodoru?

Zielony wodór jest wytwarzany w procesie elektrolizy wody z wykorzystaniem energii pochodzącej z odnawialnych źródeł energii (OZE), co oznacza brak emisji CO₂ na etapie produkcji. Inne rodzaje wodoru, np. szary lub niebieski, powstają z paliw kopalnych i charakteryzują się wyższą emisyjnością, nawet jeśli stosuje się technologie ograniczające emisje.

• W jaki sposób odnawialne źródła energii wpływają na stabilność systemu energetycznego?

Odnawialne źródła energii, zwłaszcza w połączeniu z magazynami energii i inteligentnym zarządzaniem siecią, pozwalają na dywersyfikację wytwarzania energii oraz zwiększenie elastyczności systemu. Produkcja energii w modelu rozproszonym, czyli lokalnie, w mniejszych źródłach zmniejsza ryzyko awarii i przerw w dostawach, poprawiając stabilność całego systemu energetycznego. Oczywiście są przypadki gdzie w skali makro niektóre odnawialne źródła energii (fotowoltaika lub turbiny wiatrowe) mogą być mocno uzależnione od zmieniających się warunków pogodowych i wówczas należy system elektroenergetyczny stabilizować innymi wysoko sterowanymi źródłami energii np. turbinami lub silnikami gazowymi zasilanymi biometanem, też odnawialnym źródłem energii.

• Jakie wyzwania wiążą się z wdrażaniem technologii wodorowych?

Do głównych wyzwań należą wysoki koszt niektórych technologii, ich ograniczona dojrzałość rynkowa oraz kwestie bezpieczeństwa związane z magazynowaniem i transportem wodoru. Dlatego kluczowe znaczenie ma odpowiednie zarządzanie technologiami, stosowanie standardów bezpieczeństwa oraz stopniowe wdrażanie rozwiązań wraz z rozwojem infrastruktury.

• Czym jest autokonsumpcja i dlaczego ma tak duże znaczenie?

Autokonsumpcja oznacza bezpośrednie zużywanie energii elektrycznej w miejscu jej wytworzenia. Im większy jej udział, tym większe oszczędności finansowe i lepsze wykorzystanie potencjału instalacji fotowoltaicznej. Wysoka autokonsumpcja zwiększa efektywność energetyczną systemu i skraca czas zwrotu z inwestycji. Warto pamiętać, że magazynowanie energii jest ważnym elementem zwiększania autokonsumpcji. 

• Jakie korzyści ekonomiczne może przynieść instalacja fotowoltaiczna?

Instalacja fotowoltaiczna umożliwia obniżenie rachunków za energię elektryczną poprzez produkcję prądu na własne potrzeby. W dłuższej perspektywie pozwala także ograniczyć wpływ rosnących cen energii oraz zwiększyć niezależność energetyczną użytkowników, co czyni ją opłacalnym rozwiązaniem zarówno dla gospodarstw domowych, jak i instytucji. Warto pamiętać, że instalacja fotowoltaiczna działa wtedy, kiedy jest słońce i jest bardziej skuteczna w połączeniu z magazynem energii, który oddaje energię np. wieczór, kiedy potrzebne jest oświetlenie.

• Od czego warto zacząć wdrażanie technologii niskoemisyjnych w budynku?

Pierwszym krokiem powinna być analiza stanu technicznego budynku oraz ocena jego potencjału w zakresie efektywności energetycznej połączone z analizą obecnych i przyszłych potrzeb energetycznych. Następnie warto zaplanować działania modernizacyjne, które wynikają z przeprowadzonej analizy. Mogą to być działania na rzecz poprawy izolacyjności, przez wymianę źródeł ciepła, po wdrożenie inteligentnych systemów zarządzania energią. Kluczowe jest podejście kompleksowe, łączące rozwiązania techniczne z odpowiednim zarządzaniem i świadomością użytkowników.

• Czy instalacja systemu inteligentnego domu (Smart Home) ma sens w starym, nieocieplonym budynku? 

Choć systemy AI mogą pomóc w lepszym zarządzaniu ogrzewaniem, ich efektywność będzie ograniczona w budynku z dużymi stratami ciepła. Zgodnie z zasadą „Efficiency First”, priorytetem powinna być fizyczna bariera, czyli termoizolacja. Inteligentne sterowniki najwięcej oszczędności generują w budynkach zmodernizowanch, gdzie mogą precyzyjnie zarządzać „zatrzymanym” ciepłem. W nieocieplonym domu AI będzie jedynie próbowało łatać systemowe dziury, co nie przyniesie spodziewanych zwrotów z inwestycji.

• O ile realnie mogę obniżyć rachunki za ogrzewanie, korzystając z pomocy sztucznej inteligencji? 

Przyjmuje się, że samo obniżenie temperatury o zaledwie 1°C pozwala zaoszczędzić około 6% energii cieplnej w skali roku. Algorytmy AI, które uczą się nawyków domowników i stosują tzw. „osłabienia” (obniżanie temperatury, gdy nikogo nie ma w domu lub w nocy), potrafią zredukować koszty ogrzewania o 15–25%. Ostateczny wynik zależy od bezwładności cieplnej budynku oraz tego, jak bardzo różnią się nasze codzienne nawyki od sztywnych harmonogramów czasowych, z których korzysta AI.

• Czy rekuperacja to tylko oszczędność pieniędzy, czy coś więcej?

Rekuperacja to przede wszystkim inwestycja w zdrowie i komfort. Oprócz odzyskiwania od 30% do 50% energii, którą bezpowrotnie tracimy przy tradycyjnej wentylacji, system ten stale filtruje powietrze. Oznacza to usuwanie smogu (pyłów zawieszonych PM2.5 i PM10), alergenów, nadmiaru wilgoci oraz dwutlenku węgla. W nowoczesnym, szczelnym budownictwie jest to kluczowe dla uniknięcia pleśni i grzybów oraz zapewnienia wysokiej jakości snu i koncentracji mieszkańców. Uwaga jednak na koszt inwestycji związanej z systemem rekuperacji.

• Czy każda biogazownia rolnicza produkuje biometan, który można wtłoczyć do sieci gazowej?

Nie. Większość istniejących biogazowni rolniczych produkuje biogaz, który jest spalany na miejscu w silniku kogeneracyjnym w celu wytworzenia energii elektrycznej i ciepła. Produkcja biometanu to proces bardziej zaawansowany technologicznie, wymagający instalacji do oczyszczania gazu z dwutlenku węgla i innych domieszek. Dopiero po takim uszlachetnieniu gaz zyskuje parametry gazu ziemnego i może być bezpiecznie wtłaczany do sieci gazowej lub wykorzystywany jako paliwo Bio-LNG.

• Dlaczego małe turbiny wiatrowe uważa się za dobre dopełnienie fotowoltaiki, skoro są droższe w instalacji?

Kluczem jest tzw. profil produkcji energii. Fotowoltaika pracuje najintensywniej latem i w ciągu dnia, natomiast wietrzność w Polsce jest statystycznie najwyższa jesienią i zimą oraz w godzinach nocnych. Choć jednostkowy koszt (PLN/kW) małej turbiny jest wyższy niż paneli słonecznych, to połączenie obu tych źródeł pozwala na bardziej stabilne zasilanie gospodarstwa przez cały rok, ograniczając konieczność kupowania drogiej energii z sieci w okresach zimowych.

• Co dzieje się z odpadami (wsadem) po przetworzeniu ich w biogazowni?

W duchu gospodarki obiegu zamkniętego odpady nie znikają, lecz zmieniają swoją formę na bezpieczniejszy i cenniejszy produkt – poferment. Jest to wysokiej jakości nawóz organiczny, niemal pozbawiony uciążliwych zapachów (odgazowany), w którym składniki mineralne (azot, fosfor, potas) są lepiej przyswajalne dla roślin niż w surowym oborniku czy gnojowicy. Dzięki temu rolnik domyka obieg materii w gospodarstwie, produkując energię i jednocześnie oszczędzając na zakupie nawozów sztucznych.